Viêm tai xương chũm là một biến chứng nghiêm trọng của viêm tai giữa, có thể đe dọa sức khỏe và gây ra nhiều hậu quả nguy hiểm nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
1. Nguyên nhân gây bệnh viêm tai xương chũm
Xương chũm là bộ phận thuộc tai giữa, có cấu trúc xốp với nhiều thông bào, trong đó sào bào là lớn nhất, nối giữa tai giữa và xương chũm.
Do đặc điểm này, viêm tai xương chũm thường là biến chứng của viêm tai giữa không điều trị dứt điểm, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch, trẻ suy dinh dưỡng hoặc sau các bệnh như sởi, cúm.
Bệnh là tình trạng viêm lan rộng vào các thông bào xương chũm, đặc biệt quanh sào bào, và được chia thành hai thể:
Viêm tai xương chũm mạn tính: kéo dài trên 3 tháng, thường kèm chảy mủ tai hôi và cholesteatoma – một khối tổ chức có khả năng hủy xương và gây biến chứng nội sọ.
Viêm tai xương chũm cấp tính: xuất hiện sau 2–3 tuần viêm tai giữa cấp, gây phá hủy xương, hình thành ổ mủ và có thể dẫn đến biến chứng nặng như viêm màng não, áp-xe não, viêm tĩnh mạch trong sọ.
Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến viêm tai xương chũm bao gồm:
- Viêm tai giữa không được điều trị triệt để
- Biến chứng của viêm tai giữa cấp tính
- Viêm tai giữa mạn tính kéo dài
- Nhiễm khuẩn sau khi mắc các bệnh như: sởi, cúm, bạch hầu, ho gà
- Nhiễm các loại vi khuẩn như: Haemophilus influenzae, Staphylococcus, Streptococcus,..
2. Triệu chứng bệnh viêm tai xương chũm
Viêm tai xương chũm cấp tính
Toàn thân:
- Sốt cao 39–40°C, có thể co giật, mê sảng (đặc biệt ở trẻ nhỏ).
- Mệt mỏi, suy nhược, dấu hiệu nhiễm trùng nặng.
Tại chỗ:
- Đau tai sâu, lan ra xương chũm và thái dương, đau theo nhịp mạch.
- Nghe kém, ù tai, chóng mặt.
- Chảy mủ tai hôi, màu xanh/vàng, có thể lẫn máu.
- Sau tai sưng đỏ, vành tai bị đẩy ra trước; có thể có lỗ rò mủ.
- Màng nhĩ sưng đỏ, thủng, viền nham nhở.
- X-quang: tiêu vách thông bào, tạo hốc lớn trong xương chũm.
Viêm tai xương chũm mạn tính
Viêm tai xương chũm mạn tính thường biểu hiện bằng tình trạng chảy mủ tai kéo dài, mùi hôi nồng đặc trưng như “cóc chết”. Bệnh nhân có thể cảm thấy đau tai âm ỉ, cơn đau lan ra nửa đầu cùng bên, kèm theo giảm thính lực rõ rệt.
Khi soi tai, thường phát hiện lỗ thủng màng nhĩ rộng, có thể đi kèm với polyp hoặc cholesteatoma – một khối tổ chức biểu mô sừng hóa có khả năng hủy hoại xương. X-quang xương chũm cho thấy hình ảnh tiêu xương, đặc biệt là sự hiện diện của cholesteatoma với đặc điểm điển hình.
Biến chứng nếu không được điều trị kịp thời:
Nếu không được chẩn đoán và xử trí đúng cách, viêm tai xương chũm mạn tính có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:
- Viêm màng não
- Áp-xe não
- Viêm tắc tĩnh mạch xoang bên
- Liệt dây thần kinh mặt
- Áp-xe vùng cổ bên do viêm lan ra ngoài xương chũm
- Tử vong, nếu các biến chứng nội sọ không được can thiệp kịp thời
3. Viêm tai xương chũm có lây không?
Viêm tai xương chũm không có khả năng lây truyền.
4. Phương pháp điều trị bệnh viêm tai xương chũm
Điều trị nội khoa
- Sử dụng kháng sinh phổ rộng, liều cao, nhằm kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.
- Kết hợp với các thuốc giảm đau và chống viêm để cải thiện triệu chứng toàn thân và tại chỗ.
- Trong các trường hợp viêm cấp, cần theo dõi sát diễn tiến lâm sàng.
- Trích rạch màng nhĩ để dẫn lưu mủ nếu có dấu hiệu ứ dịch trong tai giữa.
Điều trị ngoại khoa
- Mở sào bào để dẫn lưu mủ và loại bỏ mô viêm.
- Phẫu thuật khoét xương chũm được chỉ định nếu điều trị nội khoa không mang lại hiệu quả.
- Loại bỏ cholesteatoma nhằm ngăn ngừa tái phát và hạn chế biến chứng nội sọ.
- Với viêm mạn tính, nên can thiệp phẫu thuật sớm để bảo tồn chức năng nghe và ngăn chặn tổn thương lan rộng.
5. Phòng ngừa bệnh viêm tai xương chũm
Điều trị dứt điểm viêm tai giữa ngay từ giai đoạn đầu, tránh để bệnh kéo dài hoặc tái phát.
Không tự ý ngưng thuốc hoặc bỏ dở quá trình điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Đưa trẻ đi khám ngay khi có các dấu hiệu như: sốt cao, đau tai, chảy mủ tai… để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
Giữ vệ sinh tai – mũi – họng sạch sẽ, đặc biệt trong mùa dịch cúm, sởi,… nhằm giảm nguy cơ nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.
Tăng cường sức đề kháng cho cơ thể thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý, tiêm chủng đầy đủ và sinh hoạt khoa học.
6. Kết luận
Viêm tai xương chũm là một bệnh lý nguy hiểm, thường là hậu quả của viêm tai giữa không được điều trị đúng cách. Bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa đến tính mạng nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Việc điều trị cần phối hợp chặt chẽ giữa nội khoa và ngoại khoa, đặc biệt trong các trường hợp có cholesteatoma hoặc viêm mạn tính.
Do đó, chủ động phòng ngừa, điều trị dứt điểm viêm tai giữa, nâng cao sức đề kháng và theo dõi sức khỏe tai – mũi – họng định kỳ là những yếu tố then chốt giúp bảo vệ thính lực và sức khỏe toàn diện cho cả trẻ em lẫn người lớn.
Nguồn: Tổng hợp
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả nên tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.
